Antologia Polskiej Twórczości A Cappella to wyjątkowa opowieść o muzyce, która nie potrzebuje instrumentów, by poruszać duszę. To wieloletni projekt fonograficzny realizowany przez Instytut Rozwoju Sztuki, będący jednym z najbardziej konsekwentnych i wizjonerskich działań dokumentujących i promujących polską muzykę chóralną.
Antologia przyciąga uwagę do tego, co w muzycznym świecie najbardziej pierwotne: ludzkiego głosu. Od 2018 roku, płyta po płycie, odkrywamy przed słuchaczami skarby rodzimej twórczości a cappella – zarówno te znane, jak i te niesłusznie zapomniane. Zarejestrowane w mistrzowskich interpretacjach, często po raz pierwszy w historii, utwory wybitnych polskich kompozytorów nabierają nowego życia i mocy oddziaływania.
W Antologii spotykają się tradycja i nowoczesność, sacrum i świeckość, nazwiska znane i nieoczywiste odkrycia.
Kierownikiem artystycznym projektu jest dr Janusz Siadlak – dyrygent i spiritus movens całej Antologii. To jego pasja, determinacja i głęboka wiara w wartość polskiej chóralistyki pozwoliły na stworzenie tej wyjątkowej serii fonograficznej. Jako artysta łączy precyzję z emocjonalnym zaangażowaniem, poświęcając każdemu z utworów na płycie należytą uwagę. Wraz z Chórem Filharmonii Częstochowskiej „Collegium Cantorum” i Polskimi Kameralistami nadaje każdemu nagraniu kształt wyjątkowy – precyzyjny, emocjonalny, prawdziwy.
Antologia to nie archiwum. To żywy organizm. To głos tradycji, współczesności i przyszłości polskiej chóralistyki. To także przestrzeń spotkania: dla muzyków, pedagogów, badaczy, ale też zwykłych słuchaczy – wszystkich, którzy chcą na nowo usłyszeć Polskę.
Dziesięć płyt. Dziesięć opowieści. I wciąż piszemy kolejne.
Juliusz Łuciuk należy do grona wybitnych polskich kompozytorów drugiej połowy XX wieku. Choć dziś kojarzy się go głównie z różnego rodzaju utworami wokalnymi i wokalno-instrumentalnymi, mało kto pamięta, że w jego dorobku artystycznym znajdują się również inne, czysto instrumentalne dzieła, które zyskały popularność już w latach 60. XX wieku.
Na nowej płycie Chóru Filharmonii Częstochowskiej pod dyrekcją Janusza Siadlaka znalazły się wybrane utwory polskiego artysty, będące wizytówką jego twórczości kompozytorskiej.
Nokturny I, II (1960)
Kołysanka I, iI
Słowa: Kazimiera Iłłakowiczówna
Mały koncert na orkiestrę wokalną (1988)
Carmina de mortuis (1961)
Słowa: Julian Tuwim
Ogromny dorobek Romualda Twardowskiego w dziedzinie muzyki chóralnej stanowi trwały wkład w skarbnicę naszej kultury narodowej. Muzykę tę cechuję wielka różnorodność form i gatunków, mistrzostwo warsztatu, a jednoczy je osobowość twórcy wiernego zasadzie: jedność w różnorodności.
Chór Filharmonii Częstochowskiej „Collegium Cantorum” pod dyrekcją Janusza Siadlaka zgromdził w swoim repertuarze utwory Twardowkiego powstałe na przestrzeni kilkudzisięciu lat. Niniejszy album w całości poświęcony jest tej twórczości, bardzo dobrze oddając ową różnorodność gatunkową ale też – nadzwyczaj szerokie możliwości wykonawcze zespołu.
Edward Pałłasz – Choral Works to album, na którym Chór Filharmonii Częstochowskiej pod dyrekcją maestro Janusza Siadlaka prezentuje bogaty i zróżnicowany dorobek Edwarda Pałłasza z dziedziny muzyki chóralnej. Pałłasz w naszej polskiej kulturze jest swoistą muzyczną ikoną talentu jako czystego pierwiastka budującego twórcę – był bowiem w dziedzinie kompozycji autodydaktą, co w XX wieku nie było popularne. Mimo to swoją wyobraźnią i ogromnym talentem dotarł do osobistej perfekcji w kreowaniu złożonych, niezwykle interesujących dzieł muzycznych.
Muzyka a cappella w dorobku Pałłasza jest doskonałym nośnikiem tradycji (czy to regionalnej – kaszubskiej, czy narodowej), ale również dowodem charakterystycznego i indywidualnego spojrzenia twórcy na kompozycję. Najnowszy album Chóru Filharmonii Częstochowskiej to swoisty przegląd chóralnej spuścizny kompozytora – znajduje się bowiem na niej i liryka, i utwory sakralne, i niezwykle wdzięczne kaszubskie kolędy.
1.Pastor et Magister (1979)
Trzy pieśni żałobne (1982–84)
2. Jeszcześ mamuliczko
3. Psalm snu naszego
4. Epitafium
5.De beata virgine Maria Claromontana (1984)
Dwie pieśni do słów Osipa Mandelsztama (1989)
6.Zima
7. Powiem Ci
Z cyklu „Błękitna kolęda” (1981)
8.Wołasz taty
9.O Jezusku maluśki
10.Święta noc
Kolędy kaszubskie (1994)
11.W trąbë grają
12.Witôj, Jezulu
13.Powitajmë Pana
14.Bóg sę z Pannë narodzył
15.Czemuże Të, Jezusku
Z trzech pieśni kaszubskich (1988)
16. Tam na ścianie zegar chodzi
17. Wide – Wita
Łzy, z którymi polska tradycja musiała się mierzyć ma swój wydźwięk w twórczości znakomitych polskich kompozytorów XX wieku. Stąd też zamysł łez polskich, które oprócz przekazania muzyki wybitnych twórców, przedstawia szeroki motyw cierpienia i jego źródeł tak różnych dla każdego artysty i człowieka. Zaprojektowany przez organizatorów program przedstawia złożoność motywu, którego eksploracja i zrozumienie prowadzi do katharsis.
Tadeusz Paciorkiewicz (1916 – 1998)
Orfeusz w lesie
słowa: Krzysztof Kamil Baczyński
Andrzej Nikodemowicz (1929 – 2013)
6.O jak Bolejesz Matko
7.Płaczesz patrząc na Niego
8.Nie chcesz rozstać się z Synem
9.Matko Bolesna
10.Dzięki Twemu cierpieniu
11.Chwała i dziękczynienie
12. Zaśnięcie
słowa | words: Marek Skwarnicki
Wojciech Kilar (1932 – 2013)
13.Lament
Edward Pałłasz (1936 – 2019)
14. Epitafium
1.Muzyka fa-re-mi-do-si (1960)
Tryptyk Wielkopolski
Gry (1968)
9.Angelus Domini (1981)
Tre pezzi (1985-86)
Trittico di messa (1992)
Szczególne miejsce Koszewskiego w polskiej literaturze muzycznej charakteryzuje najlepiej jego koncepcja chóru jako „orkiestry ludzkich głosów”. Koszewski odkrywa w zespole chóralnym analogiczne, jak w orkiestrze symfonicznej możliwości w zakresie kształtowania barwy brzmienia i (z zachowaniem pełnego szacunku dla ludzkiego głosu) traktuje go podobnie, poruszając się w estetyce określonej przez dobry smak i dążenie do utrzymania efektu dźwiękowego w ramach sztuki wysokiej. Dlatego wszystkie niestandardowe środki artykulacyjne, a także gwizd i szept, często biorący się z wykorzystania właściwości języka polskiego, użyte są w sposób przemyślany i w pełni uzasadniony – nigdy dla samego efektu jako takiego. Wybór utworów prezentowanych na naszej płycie, przy wybitnej jakości wykonawczej zespołu, w pełni to potwierdza.
Kolejna płyta z cyklu „Antologia polskiej twórczości a cappella” powstawała w przededniu pierwszej rocznicy śmierci Juliusza Łuciuka. Tym razem, Chór Filharmonii Częstochowskiej „Collegium Cantorum” sięgnął po wyjątkowe w skali międzynarodowej dzieło Vesperae in assumptione Beatae Mariae Virginis – Nieszpory o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny.
Badając twórczość częstochowsko-krakowskiego kompozytora można wyczuć jego indywidualny styl, który zbudowany jest z kilku nienaruszalnych filarów. Jednym z nich jest głęboki szacunek do tradycji, ze szczególnym uwzględnieniem chorału gregoriańskiego, zarówno jeśli chodzi o rozwiązania melodyczne monodii, jak i całą otaczającą chorał kulturę i warunki wykonawcze. Kolejnymi filarami jego twórczości są: poszukiwanie koloru w harmonii i swoista prostota uczuć, która odzwierciedla osobowość kompozytora. Prezentowane w niniejszym albumie Nieszpory można uznać za kwintesencję stylu Juliusza Łuciuka, twórcy szczególnie rozmiłowanego w muzyce sakralnej.
Wiechowicz Stanisław – Veni creator
Padlewski Roman – Dwa motety
O anielska Pani
Radości Wam powiedam
Wallek-Walewski Bolesław – Krajobraz muzyczny
Nowowiejski Feliks – Lot Idzikowskiego
Nowowiejski Feliks – Teka Białowieska
Ryś w borze
Dąb rażony piorunem
Taniec na uroczysku
Szeligowski Tadeusz – Pieśń żeglarzy
Szeligowski Tadeusz – Regina coeli laetare
Szeligowski Tadeusz – Angeli słodko śpiewali
Kassern Tadeusz Zygfryd- Cztery motety kopernikowskie – I motet
Kassern Tadeusz Zygfryd – Cztery motety kopernikowskie – II motet
Kassern Tadeusz Zygfryd – Cztery motety kopernikowskie – III motet
Kassern Tadeusz Zygfryd – Cztery motety kopernikowskie – IV motet
Pośród Wojen – Śpiew! to album dra Janusza Siadlaka i Chóru Filharmonii Częstochowskiej wchodzący w cykl wydawniczy “Antologia Polskiej Twórczości A Cappella”. Bardzo zróżnicowany tematycznie repertuar płyty ukazuje wielopłaszczyznowość muzycznych zainteresowań kompozytorów w okresie burzliwego dwudziestolecia międzywojennego. Okres ten przecież odznaczał się niesłychanym wzrostem, był przełomem dla kina, muzyki, technologii, przy jednoczesnym odczuwaniu napiętej sytuacji na arenie międzynarodowej. I właśnie ta niezwykle frapująca różnorodność tematyczna, jest czynnikiem wyróżniającym dwudziestolecie międzywojenne i dzieła w nim powstające. Zainteresowanie zarówno tematyką sakralną, bogactwo tematyki świeckiej, sięganie do tradycji i historii Polski, a także do skarbów narodowej kultury – wszystko to kształtuje bardzo interesujący obraz różnorodnego Państwa, różnorodnych kompozytorów, którzy nie ograniczali się do jednej tematyki eksplorując muzyczny świat z różnych punktów widzenia.
Na płytę składają się 2 obszerne dzieła – Aniphoanae z 1984 r., Apocalypsis z 1985 r. – oraz mniejsze Partes Variabiles z tego samego roku.
Cykl Antiphonae do Najświętszej Maryi Panny przeznaczony jest na chór męski a cappella. Każda z czterech antyfon – Alma Redemptoris Mater (Święta Matko Odkupiciela), Ave Regina caelorum (Witaj Królowo Niebios), Regina coeli laetare (Królowo Nieba wesel się) i Salve Regina (Witaj Królowo) – szeroko czerpały z tradycji europejskiej muzyki religijnej związanej z chorałem gregoriańskim.
W skomponowanym rok później monumentalnym dziele Apocalypsis na cztery głosy solowe i chór mieszany artysta sięgnął z kolei do tradycji biblijnej (słowa wg św. Jana), stawiając w centrum muzycznych rozważań walkę dobra ze złem. Sposób potraktowania materii dźwiękowej odpowiada postawie twórczej Łuciuka – w Apocalypsis dominują przejrzyste typy faktury i wyraziste melodie, a podstawowymi środkami wyrazu są barwa dźwiękowa i artykulacja uwypuklająca tekst.
Anthiponae
Apocalypsis
Partes variabiles na chór żeński
Rzadziej wykonywaną biblijną kompozycję Łuciuka – Partes Variabiles według Księgi Psalmów, przeznaczoną na chór dziecięcy lub żeński (w wersji wokalno-instrumentalnej z organami lub orkiestrą smyczkową), wyróżnia neotonalna harmonika, gęstaj, ale klarowna faktura, bogata kolorystyka i wyrafinowane operowanie barwami.
Tadeusz Paciorkiewicz (1916–1998)
1 Litania Polska | słowa ks.Jan Twardowski
2 Ave Regina coelorum
Z pieśni chopinowskich | słowa Artur Oppman
4 Po klawiszach
5 Czy przypominasz
6 Jak mazurek zuchowaty
7 Och, walc ten znajomy
8 O, błogosławiona pieśni ukojenia
9 Na klawiszach
Orfeusz w lesie | słowa Krzysztof Kamil Baczyński
10 Zamysł
11 Wahanie
12 Płacz
13 Wstyd
14 Zmaganie
15 Porażka
16 Na most warszewski | słowa Jan Kochanowski
17 Sen żołnierza | słowa Konstanty Ildefons Gałczyński
Pieśni kurpiowskie
18 Leciały guńsańki
19 Gospodarze, gospodynie.
20 Kiedym jo ziła ziónek zielóny
21 Chto chce
22 Siadoj Maryś, na wóz
13 Gdzie sie wybziros panie Michale?
24 Tańcujze dziwcyno
25 U jeziorecka
Dorobek kompozytorski Tadeusza Paciorkiewicza jest bardzo bogaty i niezwykle różnorodny. Wypowiadał się on we wszystkich gatunkach instrumentalnych i wokalno-instrumentalnych, ale – co najważniejsze w kontekście projektu uchodzi także za mistrza utworów chóralnych a capella. Muzyka Paciorkiewicza jest odzwierciedleniem jego niezwykłej osobowości – był człowiekiem dobrym, mądrym i uczciwym. Jego studenci wspominają go jako niezwykle cierpliwego i pogodnego. Praca była dla niego najważniejszą wartością, jednak potrafił pogodzić ją ze szczęśliwym życiem rodzinnym. Tworzył stale, a o swojej ścieżce kompozytorskiej mówił:
“Trzymałem się zasady, że kompozytor musi tworzyć stale, a jeszcze lepiej codziennie o tej samej porze, musi jakby urzędować, bowiem natchnienie przychodzi tylko w czasie pracy. Nieodłączną cechą moich utworów jest emocjonalność, bez której muzyka jest martwa i nudna, a nuda jest przecież wrogiem sztuki.”
Dziesiąta płyta Antologii Polskiej Twórczości A Cappella to głęboki ukłon w stronę dorobku Krzysztofa Meyera – jednego z najważniejszych współczesnych kompozytorów polskich, którego twórczość chóralna pozostaje wciąż zbyt mało znana. Album „Choral Works” to wyjątkowy portret artysty, który od lat konsekwentnie rozwija własny język muzyczny, łącząc intelektualną głębię z emocjonalną szczerością.
Na płycie znalazły się utwory z różnych dekad: od „Wieliczalnaja” op. 71 z 1988 roku po utwory do słów F. Schillera – Nehmt hin die Welt skończone w 2024 roku – wszystkie zarejestrowane z najwyższą pieczołowitością przez Chór Filharmonii Częstochowskiej „Collegium Cantorum”. Szczególne znaczenie mają cztery światowe premiery fonograficzne, dzięki którym Meyer jawi się nie tylko jako kompozytor nowatorski, ale też mistrz chóralnej dramaturgii.
Nehmt hin die Welt! op.120 (słowa | words: Friedrich Schiller) (2013 – 2024)
7. Te Deum op.84 (1995/2014)